De eerste keer

Het is zondagavond. We zijn net met de kinderen op bezoek geweest bij vrienden in het centrum van Jakarta. Het was gezellig. We hebben ieder een paar wijntjes gedronken. In het donker zingen we mee met een kinder-cd, wanneer mijn man een onopvallend verbodsbord mist. Binnen enkele seconden zie ik het zwaailicht van een politiemotor in de achteruitkijkspiegel. Hij gebaart dat we moeten stoppen.

In Indonesië worden nooit alcoholcontroles gehouden. Alcohol in het verkeer wordt in het grootste moslimland ter wereld niet gezien als een probleem. Een ademanalysetoestel behoort niet tot de uitrusting van een agent. Terwijl we afremmen stop ik toch snel een kauwgompje in mijn mans mond.

De motormuis parkeert zijn motor. Hij loopt gewichtig om onze auto heen. Ik open mijn raampje en kijk hem aan. Hij draagt een weerspiegelende zonnebril en bromt wat over een heel hoge boete. Ik probeer uit te leggen dat we het bord niet hadden gezien.

De agent bromt weer wat. We moeten meekomen naar het bureau. Ik schrik en houd mijn mond. De kinderen zijn moe en beginnen te jengelen.

De agent vraagt om de autopapieren. Paniek. We weten niet waar die liggen. Door de week rijdt onze chauffeur de auto en die heeft zijn eigen plek voor dat soort dingen. Op de meest logische plekken liggen ze niet. De agent zucht en draagt mij nors op de chauffeur te bellen.

De auto staat niet op onze naam. We hebben de wagen ooit van een Indonesische vriendin gekocht en het was makkelijker om hem op haar naam te laten staan, vertelde iedereen ons. Het eigendomsbewijs verraadt deze illegale actie. Met trillende hand haal ik mijn mobiele telefoon uit mijn tas en bel onze chauffeur.

De agent heeft ondertussen een sigaretje opgestoken. Mijn chauffeur neemt op. Met horten en stoten leg ik uit wat er is gebeurd. Meteen vertelt hij waar de papieren liggen, is dan even stil en zegt dat ik ook een blauw briefje aan de agent moet geven. ,,Een blauw briefje?" vraag ik maar hij heeft al opgehangen.

Verdwaast staar ik voor mij uit: 'Een blauw briefje, een blauw briefje'. Dan daagt het, het biljet van 50.000 Indonesische roepia (iets minder dan 5 euro) is blauw. In mijn portemonnee zitten een paar blauwe briefjes. In het Nederlands deel ik mijn man de opdracht van onze chauffeur mee. Zijn reactie is laconiek: ,,Ja, hè hè, wat dacht je dan?"

Mijn man geeft mij het gevonden eigendomsbewijs. Ik haal een blauw briefje te voorschijn. Nerveus kijk ik naar de politieman. Ik voel mij een maagdelijke bruid tijdens haar huwelijksnacht. Gedachten vliegen door mijn hoofd: 'Nederlandse vrouw in Indonesië gearresteerd wegens omkoping agent'. Met zweethanden vouw ik het briefje op en overhandig het samen met de autopapieren aan de agent.

Zelfverzekerd neemt hij de autopapieren met toegevoegde waarde in ontvangst. Met grote passen loopt hij naar zijn motor en tovert ergens een zaklamp vandaan. Het bewijs wordt zeer gedetailleerd gecheckt. De politieman haalt zijn neus op met een rochelend geluid.

Ons jongste kind begint te huilen. De oudste kijkt met grote ogen naar de agent. Die kijkt streng de auto in, geeft de papieren terug en gebaart dat we door mogen rijden. Het blauwe briefje is verdwenen. Ik slaak een zucht van verlichting. De oudste vraagt wat er aan de hand was. Ik verzin een smoes. Of had ik hem moeten vertellen dat zijn ouders net het gezag hebben omgekocht?

Deze column is in de maand maart verschenen in de GPD kranten in de rubriek Standplaats

Marital Rituals

With 34, my best Indonesian friend was, according to Indonesian standards, far too old to be getting married.

In the time I have known her, she had been very open about the fact that her parents did not think their sixth daughter would tie the knot ... that was until she came home with an American.

Very quickly the courtship phase moved into the marriage phase. A Javanese engagement is full of rituals. Beginning with an official proposal in the Kampung.

This happened straight after Eid. We went to her parent’s house, together with some other bule´s. She had told us it was for a lunch. In the back of the car there were baskets of fruit, flowers and other things.

We walked through her neighbourhood in a procession, attracting quite a bit of attention. At her house we were greeted by her parents and five of her six sisters, their husbands and children.

It was only then that I realised we were there to represent the future groom´s missing family, they of course could not be there. We had to sit in a row in front of the almost bride and her family.

She looked very pretty, her hair in a French role, and dressed in beautiful white kebaya a flower in her hair.

Everyone was quiet. Then her father asked the groom what he was doing here, he was not only here to eat, right? We were a little shocked by his unIndonesian directness. So was the groom, who replied nervously that he wanted to marry his daughter.

The fiancé’s father set some rules: No ill-treatment, converting to Islam and with a smile on his face: no second wife. No one even dared to laugh.

The groom thought for a minute and agreed. The father proudly looked at his guests. His last daughter was going to get married. And then one of bride-to-be nieces loudly demanded to know if the bride had anything to say. Did she agree?

All heads turned in her direction. Tears fell from her face. “I don’t know, I want to think about it. This time the silence was deafening. The 'family–in-law' was in shock. The groom looked to the ground.

“How long do you need to think about it?” asked her father, a little unsure himself.

A tear fell.

And another one.

The clock was ticking. Suddenly the groom jumped up. He took a small box from his pocket. "Maybe this helps?" He put the ring on her finger.

And she? She said 'yes' with a sniff and one of her beautiful smiles.

Everybody looked relieved. The father resumed his proud post and decided upon the date. A Saturday in November. And after that, finally, we had lunch.

Was all of this Javanese drama? The doubt? The crying? I asked the bride later. A little bit, she said. But she also felt her father gave her away too easily. She expected him to give her boyfriend a harder time, in the end she is the last of seven daughters to get married.

But to cancel a wedding because of that? No, even for this Javanese princess that would be too dramatic.

This is a liberal translation of the Dutch column ´huwelijkse rituelen´, that was published in newspapers affiliated with the GPD.

With help from Katie Hamann it was translated and transformed into a wedding speech.

The bride and groom are happily married; their wedding was a great gathering with beautiful people.

Huwelijkse Rituelen

Mijn beste Indonesische vriendin gaat trouwen. Ze is 34, volgens Indonesische begrippen eigenlijk te oud om in het huwelijksbootje te stappen. Trouwen doe je hier tien jaar eerder.

Haar ouders hadden de gedachte aan een huwelijk voor hun zesde dochter dan ook al lang opgegeven. Totdat ze thuiskwam met een Amerikaan. En al snel werden de eerste stappen richting huwelijk gezet. Een Javaans huwelijk staat bol van de rituelen. Een officieel aanzoek, lemaran, is daar onderdeel van.

Dat gebeurde vlak na het Suikerfeest. Samen met wat andere 'bule's'- Indonesiërs duiden blanke mensen graag aan met deze term - twee Indonesiërs, een vijftal kinderen en de aanstaande van mijn vriendin togen wij op een zondag naar haar ouderlijk huis. Voor een lunch. Achterin de auto grote fruitmanden, bloemen en andere pakketjes.

Bij haar buurt aangekomen liepen we in een soort processie door de kampong. Mensen keken verbaasd over de schutting naar deze optocht van blanken met cadeaus. Bij haar huis werden we begroet door vijf van haar zes zussen, hun mannen en kinderen en haar vader en moeder.

Pas toen realiseerde ik mij dat wij, de bule's, de familie van de bruidegom vertegenwoordigden. De echte familie woonde immers in Amerika. We moesten tegenover de bruid en haar familie gaan zitten. Alle kinderen werden in een slaapkamer verzameld, de enige plek in huis met airconditioning.

De bruid zag er prachtig uit, heel Javaans: haren in een wrong, een keurig gesteven, witte kabaya boven een sarong. Een bloem in het haar.

Iedereen werd stil, alleen de zoemende ventilatoren waren nog te horen. Het werd warm in de kleine voorkamer. Toen nam haar vader het woord; hij vroeg de bruidegom wat hij kwam doen. Hij kwam toch niet alleen maar voor het lekkere eten?

Wij waren ietwat overrompeld door deze on-Indonesische directheid. Dat gold ook voor de bruidegom, die na wat haperingen toch om de hand van zijn geliefde vroeg. Daarop stelde de vader een aantal voorwaarden: geen mishandeling, bekering tot de islam en met een glimlach op zijn gezicht voegde hij eraan toe: 'je mag geen tweede vrouw nemen'. Niemand durfde te grinniken.

De verloofde dacht een paar seconden na en zei dat hij akkoord ging. De vader keek trots en voldaan de kring rond. Zijn laatste dochter ging trouwen. Eindelijk. Totdat een van de nichtjes opsprong en zich luid afvroeg of de bruid misschien ook nog wat te zeggen had. Ging zij wel akkoord met dit aanzoek?

Alle hoofden draaiden in de richting van de bruid. Tranen pingelden langs haar wang. ,,Ik weet het niet, ik wil er over nadenken", sprak ze zachtjes. De stilte was oorverdovend. De 'schoonfamilie' schrok. Ik keek zenuwachtig naar haar en haar vriend. Hij hield zijn hoofd gebogen.

,,Hoe lang wil je erover nadenken?", vroeg de vader, ook een beetje bedremmeld. Er viel een traan. En nog een. De minuten tikten weg. Plots stond de bruidegom op. Haalde een doosje uit zijn zak. ,,Misschien helpt dit." Hij schoof een diamanten ring aan haar vinger. En zij gaf hem het jawoord. Met een laatste snik.

Iedereen schoof opgelucht een stukje naar achteren. De vader viel weer in zijn rol en bepaalde de datum. Een zondag in november. Daarna kon er gegeten worden: witte rijst, rendang, bami, nasi goreng, kip.

Was dit alles Javaans drama, de twijfel, het huilen, vroeg ik later. Een beetje wel, gaf de bruid toe. Maar ze vond ook dat haar vader haar wel erg gemakkelijk liet gaan. Als laatste van zijn zeven dochters had ze toch wel wat meer weerstand verwacht. Maar nee, de bruiloft afblazen, dat was wat al te dramatisch.

Deze blog werd eerder gepubliceerd door de GPD bladen in de rubriek Standplaats

Foto: Esther de Jong